Ondernemers nieuws 2026

Belangrijkste cijfers en trends voor mkb-ondernemers

Op 1 januari 2026 stonden 2.599.668 vestigingen ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Dat is een groei van slechts 1% ten opzichte van een jaar eerder. De groei van het aantal bedrijven vlakt duidelijk af.

Toch zijn er ook positieve signalen. In het eerste kwartaal van 2026 steeg het aantal starters met 2,0%, daalde het aantal stoppende vestigingen met 7,2% en nam het aantal faillissementen af met 10,9%. De ondernemersmarkt is dus niet in verval, maar beweegt voorzichtiger.

Wat betekent dit concreet?

• Kansen voor starters: meer mensen starten een onderneming, wat wijst op vertrouwen in eigen mogelijkheden.
• Risico voor gevestigde ondernemers: minder groei, meer concurrentie om dezelfde klant.
• Signaal voor liquiditeit: minder faillissementen klinkt goed, maar hoge kosten en lage marges blijven een reëel risico.

Arbeidskrapte blijft een hardnekkig probleem. Ongeveer 30% van de bedrijven noemt personeelstekort als een van de grootste belemmeringen. Dat cijfer staat al jaren hoog en toont geen tekenen van verbetering.

—

Horeca & toerisme: ondernemen in een gevoelige sector

Weinig sectoren zijn zo gevoelig voor economische schommelingen als horeca en toerisme. Consumentenbestedingen reageren direct op koopkracht, vertrouwen en seizoen. Dat maakt deze sector tegelijk kansrijk en kwetsbaar.

Schommelend vertrouwen in horeca & toerisme

Het ondernemersvertrouwen in horeca en toerisme behoort tot de laagste van alle sectoren. Seizoensinvloeden versterken de schommelingen: na een drukke zomer volgt al snel een stille herfst, met vaste lasten die gewoon doorlopen.

Kostenstijgingen vergroten het probleem. Energie, inkoop en huur zijn in de afgelopen jaren fors duurder geworden. Ondernemers die niet doorrekenen wat dat betekent per gast of per tafel, lopen ongemerkt verlies.

Personeelskrapte en flexibele schil

Horeca is traditioneel sterk afhankelijk van flexibele arbeid. Die flexibele schil wordt duurder en moeilijker te vinden. Loondruk neemt toe, zeker nu het minimumloon de afgelopen jaren is gestegen.

Ondernemers zoeken naar oplossingen: slim roosteren, studenten en uitzendkrachten inzetten of vaste medewerkers vaker multifunctioneel inzetten. Het risico is dat kwaliteit van service onder druk komt te staan. Investeren in het behoud van goed personeel betaalt zich terug in klanttevredenheid en lager verloop.

Kosten, prijzen en marges in horeca

De kostprijs per gast is in veel horecabedrijven gestegen, maar niet elke ondernemer heeft de verkoopprijs evenredig aangepast. Dat leidt tot marge-erosie: meer omzet draaien, maar netto minder overhouden.

Praktische aanpak:

• Bereken de kostprijs per gerecht of arrangement opnieuw, minimaal twee keer per jaar.
• Verwijder laagrenderende items uit het aanbod (menu-engineering).
• Prijsaanpassingen hoeven niet groot te zijn: kleine verhogingen, consequent doorgevoerd, hebben groot effect op de marge.

Regels, vergunningen en controles

De regeldruk in horeca is hoog. Vergunningen, arbeidsregelgeving, veiligheidscontroles en milieueisen vragen doorlopend aandacht. Inspecties kunnen kostbaar zijn als je niet op orde bent.

De overheid werkt aan maatregelen om onnodige administratieve lasten te verminderen, maar dat proces is traag. Ondertussen is het voor ondernemers verstandig om regelgeving actief te volgen. Abonneer je op updates van de brancheorganisatie of de Rijksoverheid, en zorg dat vergunningen en registraties altijd actueel zijn.

Toerisme, gastbeleving en nieuwe verdienmodellen

Toeristengedrag verandert. Binnenlands toerisme groeide de afgelopen jaren gestaag, en bezoekers zoeken steeds vaker naar beleving in plaats van alleen een bed of een maaltijd. Dat biedt kansen voor horeca-ondernemers die samenwerken met lokale aanbieders.

Denk aan arrangementen die overnachting, activiteit en maaltijd combineren. Of evenementen die gasten een reden geven om op een doorgaans rustige dag te komen. Cross-overs met dagrecreatie, lokale producenten of culturele aanbieders zijn voorbeelden van hoe je je aanbod verbreedt zonder grote investeringen.

—

Lees meer: Horeca & toerisme

Digitalisering en IT voor mkb: van achterstand naar voorsprong

Het mkb loopt op het gebied van digitalisering nog regelmatig achter op grotere bedrijven. Tegelijk maakt de huidige markt duidelijk dat digitale weerbaarheid en efficiëntie direct bijdragen aan het verdienvermogen. Dat maakt digitalisering geen luxe, maar een zakelijke prioriteit.

Digitale basis op orde: administratie, facturatie en planning

Stijgende kosten en toenemende regeldruk maken het bijhouden van je administratie belangrijker dan ooit. Digitale tools helpen daarbij. Online boekhouden bespaart tijd en vermindert fouten. Automatische facturatie zorgt dat rekeningen sneller verstuurd worden, wat direct bijdraagt aan een gezonde cashflow.

Planningstools en tijdregistratie geven inzicht in productiviteit en helpen bij het berekenen van werkelijke kosten per opdracht of klant. Ondernemers die dit inzicht hebben, staan sterker bij het nemen van prijs- en personeelsbeslissingen.

Cybersecurity en digitale weerbaarheid

Digitale risico’s nemen toe. Hacks en datalekken raken niet alleen grote bedrijven: mkb-ondernemers zijn juist een aantrekkelijk doelwit omdat de beveiliging vaak minder goed is geregeld.

Minimale maatregelen die elke ondernemer nu op orde moet hebben:

• Regelmatige back-ups van bedrijfsdata, bij voorkeur automatisch en op een externe locatie.
• Sterke en unieke wachtwoorden, beheerd via een wachtwoordmanager.
• Actuele software en beveiligingsupdates op alle apparaten.
• Bewustwording bij medewerkers over phishing en social engineering.

Online zichtbaarheid en klantgerichte digitalisering

Klanten zoeken, boeken en bestellen steeds vaker online. Een slechte of verouderde online aanwezigheid kost direct omzet. Reviews op platforms als Google en Tripadvisor hebben aantoonbaar invloed op de keuze van nieuwe klanten.

Ondernemers die hun online aanwezigheid actief beheren, reageren op reviews en zorgen dat hun informatie klopt, trekken meer klanten aan. Social media biedt kleine bedrijven de mogelijkheid om op lage kosten zichtbaar te zijn voor een lokale doelgroep.

Automatiseren om personeelsdruk te verlagen

Arbeidskrapte dwingt ondernemers om na te denken over automatisering. Dat hoeft niet meteen te gaan over grote investeringen. Bestelzuilen in de horeca, online reserveringssystemen of selfserviceoplossingen bij de kassa verlagen de druk op medewerkers en verbeteren de doorstroming.

Binnen de eigen organisatie helpt het automatiseren van terugkerende taken: facturen versturen, herinneringen sturen, standaardbrieven genereren. Dit zijn kleine ingrepen met een zichtbaar effect op de werkdruk.

Data gebruiken voor betere beslissingen

Veel ondernemers sturen op omzet. Maar de ondernemer die ook weet wat een klant, een product of een dienst werkelijk oplevert, maakt betere keuzes. Simpele data, zoals omzet per uur, per medewerker of per productcategorie, geeft al waardevolle inzichten.

Moderne kassasystemen en boekhoudprogramma’s bieden deze informatie zonder extra inspanning. De stap is om er ook daadwerkelijk naar te kijken en er beslissingen op te baseren. Ondernemers die hun kostprijs kennen, reageren sneller op marktveranderingen dan wie alleen naar de omzetcijfers kijkt.

—

Lees meer: Digitalisering en IT voor mkb

Ondernemerschap & bedrijfsstrategie in een grillige markt

Een grillige markt vraagt om een wendbare strategie. Kosten stijgen, klanten zijn kritischer en onzekerheid is de norm geworden. Ondernemers die hun strategie actief bijhouden, staan beter dan wie vasthoudt aan een plan dat is gemaakt in andere tijden.

Prijsstrategie en margebeheer

Veel leveranciers verhogen hun prijzen. Als jij dat niet doorberekent, eet je langzaam je marge op. Toch aarzelen veel ondernemers om hun prijzen te verhogen, uit angst klanten te verliezen.

De realiteit is dat klanten in veel gevallen bereid zijn meer te betalen, mits de waarde duidelijk is. Communiceer openlijk over kostenstijgingen en wees specifiek over wat de klant voor de prijs krijgt. Een doordachte prijsverhoging is beter dan het stilzwijgend aanvaarden van verlies.

Cashflow, buffers en scenarioplanning

Liquiditeitsplanning (het inzichtelijk houden van geldstromen) is voor mkb-ondernemers minstens zo belangrijk als winstgevendheid. Een gezonde omzet geeft geen garantie als betalingen te laat binnenkomen of kosten pieken.

Werk met drie scenario’s: optimistisch, basis en stress. Wat als de omzet 20% lager uitvalt? Hoelang kun je dan door? Een financiële buffer van minimaal twee tot drie maanden aan vaste lasten geeft ruimte om rustig te reageren in plaats van in paniek bij te sturen. Factureer snel en volg openstaande rekeningen actief op.

Groeien, consolideren of koers wijzigen?

De groei van het aantal ondernemingen vlakt af. Dat betekent niet dat groei onmogelijk is, maar wel dat je bewuster keuzes moet maken. Wil je groter worden? Dan vraagt dat investering in mensen, systemen en marketing. Wil je efficiënter worden? Dan ligt de focus op kosten, automatisering en scherpere selectie van klanten of producten.

Stel jezelf deze vragen:

• Welke klanten of opdrachten leveren het meest op in verhouding tot de tijd en kosten?
• Waar zit ruimte om kosten te verlagen zonder kwaliteit in te leveren?
• Welke niche kun jij beter bedienen dan een concurrent?

Personeelsstrategie in tijden van krapte

Goed personeel vinden is moeilijk. Goed personeel houden is minstens zo belangrijk. Investeren in opleiding, een prettige werkomgeving en eerlijke beloning verlaagt verloop. En dat verlaagt kosten: inwerktrajecten zijn duur.

Flexibele inzet, zoals samenwerken met andere ondernemers voor gedeelde medewerkers, is een optie die in sommige sectoren al wordt toegepast. Technologie kan een deel van de druk overnemen, maar vervangt geen menselijk contact in klantgerichte bedrijven.

Ondernemen binnen veranderende regels

De overheid werkt aan het verminderen van onnodige administratieve lasten voor ondernemers. Tegelijk blijven er nieuwe regels bijkomen, bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsrecht, milieu en digitalisering. Het bijhouden daarvan kost tijd, maar niet bijhouden kost meer.

Abonneer je op de nieuwsbrief van de Kamer van Koophandel of je brancheorganisatie. Plan twee keer per jaar een moment om te checken of je aan de actuele eisen voldoet. Dat voorkomt verrassingen bij controles of audits.

Lees meer: Ondernemerschap & bedrijfsstrategie

Praktische tips uit de praktijk: zo speel je in op ondernemersnieuws

Ondernemers die actief omgaan met de actualiteit halen er concrete lessen uit. Terugkerende adviezen uit de praktijk:

• Houd een buffer aan van minimaal twee maanden aan vaste lasten. Niet als doel op zich, maar als werkkapitaal bij tegenwind.
• Ken je kostprijs per klant of opdracht, niet alleen je totale omzet. Wie dit weet, ziet sneller wat rendabel is.
• Factureer snel: hoe later je factureert, hoe later het geld binnenkomt. Automatiseer dit waar mogelijk.
• Onderhandel actief met leveranciers: zeker nu prijzen stijgen, loont het om offertes te vergelijken en contracten opnieuw te bespreken.
• Automatiseer administratief werk: elk uur dat je bespaart op routinetaken, is een uur dat je kunt investeren in je klant of product.
• Investeer in kennis en netwerk: ondernemers die deelnemen aan events, netwerken of opleidingen investeren vaker en doelgerichter in hun bedrijf.