Horeca en toerisme: groei in omzet, druk op de marge
De Nederlandse horeca- en toerismesector laat herstel zien. Omzetcijfers stijgen, het toerisme trekt aan en gasten komen terug. Toch betekent dat niet dat ondernemers achterover kunnen leunen. De kosten stijgen mee, de arbeidsmarkt blijft krap en gasten stellen hogere eisen aan beleving, duurzaamheid en prijs-kwaliteitverhouding. Wie deze sector goed volgt via ondernemers nieuws, ziet een markt die volop beweegt, maar ook vraagt om scherpe keuzes.
In het vierde kwartaal van 2024 steeg de horecaomzet met 6,6% ten opzichte van een jaar eerder. Eet- en drinkgelegenheden groeiden met 7,8%, logiesverstrekkers met 3,7%. Dat zijn stevige cijfers. Maar achter die groei gaan hogere inkoopkosten, energielasten en loonkosten schuil die de nettowinst onder druk zetten. Groei in omzet is niet hetzelfde als groei in marge.
Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in horeca en toerisme. Van consumentengedrag en personeelstekort tot wet- en regelgeving en nieuwe concepten die inspelen op wat gasten vandaag verwachten.
Binnenlands en buitenlands toerisme trekken beide aan
De vraag naar reizen en verblijf groeit in Nederland, zowel van binnenlandse als internationale gasten. Volgens de Forecast 2035 van NBTC en CELTH verwacht Nederland over tien jaar 61 miljoen verblijfsgasten, een stijging van 24% ten opzichte van 2023. Dat is een grote stroom waar de sector op kan inspelen.
Internationaal herstel komt vooral uit de buurlanden. Gasten uit Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk zijn traditioneel sterk vertegenwoordigd in de Nederlandse toeristische sector. Voor logiesaanbieders, dagattracties en horeca in toeristische regio’s biedt dat concrete kansen.
Tegelijk wordt de binnenlandse consument selectiever. Hogere kosten voor levensonderhoud maken dat mensen bewuster kiezen waar ze hun geld aan besteden. Waarde voor geld, heldere verwachtingen en een onderscheidende beleving bepalen steeds vaker de keuze.
Omzetgroei lost margedruk niet op
Stijgende omzetcijfers zijn positief, maar verhullen een onderliggend probleem. Inkoop-, energie- en loonkosten zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Rabobank wijst erop dat de prijzen van eten en drinken blijven stijgen en dat dit direct doorwerkt in de exploitatieresultaten van horecaondernemers.
De nettowinstmarge, het percentage dat na alle kosten overblijft, staat daarmee onder druk. Ondernemers die omzet zien groeien maar hun kostenstructuur niet actief beheren, lopen het risico dat de winst per saldo afneemt. Margebeheer vraagt daarom om continue aandacht, niet alleen aan het einde van het jaar.
Praktische stappen die helpen:
- Analyseer regelmatig welke producten of diensten de beste marge opleveren
- Maak prijsverhogingen zichtbaar door de kwaliteit en beleving concreet te benoemen
- Bekijk inkoopcontracten kritisch en vergelijk leveranciers op totale kosten
- Monitor energieverbruik actief en pas dit aan waar mogelijk
Personeelstekort vraagt om meer dan een goed salaris
De krapte op de arbeidsmarkt is in horeca en toerisme hardnekkig. Vacatures blijven lang openstaan en het verloop is hoog. Alleen een hoger loon bieden is onvoldoende om personeel te werven en te behouden.
Goed werkgeverschap maakt het verschil. Denk aan duidelijke roosters, doorgroeimogelijkheden en een werksfeer waarin medewerkers zich gewaardeerd voelen. Ondernemers die dit serieus nemen, zien doorgaans minder verloop en hogere tevredenheid bij gasten.
Automatisering ondersteunt de inzet van personeel op plekken waar het echt telt. Zelfservice aan de bar, digitale bestelschermen of geautomatiseerde check-in bij hotels ontlasten het team en verkortten wachttijden voor gasten. Het gaat niet om het vervangen van mensen, maar om slim omgaan met beschikbare uren.
Wet- en regelgeving vraagt actieve opvolging
Ondernemers in horeca en toerisme hebben te maken met een reeks aan veranderende regels. Een aantal dossiers verdient nu aandacht.
De afbouw van coronaschulden, in de vorm van belastinguitstel dat terugbetaald moet worden, legt druk op de liquiditeit van ondernemers die al te maken hebben met hogere kosten. Een heldere financiële planning helpt om dit beheersbaar te houden.
De SUP-wetgeving, de Europese regels rond single-use plastics (wegwerpplastics), stelt eisen aan verpakkingen en servies in de horeca. Ondernemers die hier al op hebben geanticipeerd, merken dat gasten dit positief waarderen.
Lokale toeristenbelastingen lopen in hoogte uiteen per gemeente en worden in veel steden verder verhoogd. Dat heeft directe invloed op de prijs die logiesaanbieders moeten communiceren en op de concurrentiepositie ten opzichte van regio’s met lagere tarieven.
Reserveringsplatforms: handig, maar met een kostprijs
Platforms als Booking.com en Airbnb brengen gasten, maar vragen daar een commissie voor die kan oplopen tot 15 à 25% van de boekingswaarde. Voor ondernemers met smalle marges is dat een aanzienlijke kostenpost.
De balans zoeken tussen zichtbaarheid via platforms en het stimuleren van directe boekingen is een bewuste keuze. Directe boekingen via de eigen website of telefonisch leveren meer op, maar vereisen investering in zichtbaarheid en vertrouwen.
Concrete manieren om directe boekingen te stimuleren:
- Bied een voordeel bij direct boeken, zoals een gratis upgrade of vroeg inchecken
- Maak het boekingsproces op de eigen website snel en mobielvriendelijk
- Verzamel e-mailadressen van gasten en houd contact na het verblijf
- Vraag actief om reviews op eigen kanalen, niet alleen op platforms
Nieuwe concepten sluiten aan op wat gasten zoeken
Gasten kiezen steeds vaker voor een ervaring in plaats van een standaard bezoek. Dat vraagt om concepten die meer bieden dan eten, drinken of een bed.
Blurring is een van de zichtbare trends. De grens tussen horeca, retail en beleving vervaagt. Een boekwinkel met een koffiehoek, een brouwerij met rondleidingen of een restaurant dat kookworkshops aanbiedt: het zijn voorbeelden van hoe ondernemers meerdere behoeften van de gast combineren in één concept.
Belevingsgerichte recreatie groeit eveneens. Unieke overnachtingen in ongebruikelijke locaties, culinaire arrangementen met lokale producenten en wellness in een natuurlijke omgeving trekken gasten die bereid zijn meer te betalen voor een onderscheidende belevenis. Lokale samenwerking versterkt dit aanbod en maakt het geloofwaardiger.
Toekomstbestendig ondernemen vraagt om keuzes maken
De sector biedt kansen, maar vraagt tegelijk om een heldere koers. Ondernemers die op alles tegelijk inzetten, verliezen focus. Wie kiest voor een duidelijke niche of doelgroep, bouwt sneller een herkenbaar profiel op.
Duurzaamheid is daarbinnen geen optionele toevoeging meer. Gasten verwachten aantoonbare maatregelen, geen algemene beweringen. Minder voedselverspilling, energie-efficiënte apparatuur en lokale inkoop zijn concrete stappen die zichtbaar gemaakt kunnen worden aan gasten.
Data gebruiken ondernemers nog te weinig. Het groeiende aandeel pin- en onlinetransacties maakt het eenvoudiger om inzicht te krijgen in piekmomenten, terugkerende gasten en bestedingspatronen. Die informatie helpt bij betere personeelsplanning, gerichter aanbod en slimmere marketing. De ondernemer die dit omzet in concrete acties, staat sterker dan de concurrent die het bij buikgevoel laat.